رضابراهنی درسال ۱۳۰۴ درتبريز به دنياامده است دکتری ادبيات انگليسی دارد دردانشگاه تهران ودانشگاه های امريکا ادبيات معاصر تدريس کرده است دارای بيش از چهل کتاب چاپ شده است ازجمله هفت رمان پانزده مجموعه شعر وبيش از ده جلد کتاب نقدو نظريه ادبی می باشد . هم اکنون دکتر براهنی استاد دانشگاه تورونتو کانادا ورئیس انتخابی کانون نویسندگان کاناداست .اثار براهنی به زبان های انگلیسی المانی فرانسه عربی ترکی اسپانیولی ترجمه
شده است
براهنی درتاریخ معاصر درقدوقواره بسیاربلندی ظاهر شده است دانش بسیار وسیعش
نقدهای فراوان وعمیقش رمان های بزرگ ومشهورش شعر ها وتئوری های ادبیش اورا به چهره ای شاخص تبدیل کرده است علاوه براین براهنی یک فعال اجتماعی سیاسی درداخل وخارج کشوربوده است اودر سال ۱۳۴۷ ازاولین موسسان کانون نویسندگان ایران بود درسال۱۳۵۳به خاطر حمایت ازمخالفان درزمان شاه دستگیر و زندانی وشکنجه شد بعداز يکسال ازادشدوبه امريکا رفت ورئيس کميته برای ازادی هنر وانديشه درايران شد همزمان با انقلاب به ايران برگشت وفعالیت های خود را ادامه داد او درتشکيل مجدد کانون نقش بسزايی داشت
برگردم به پرسش اول چرا اثار دکتررضابراهنی باسکوت جمهور روشنفکران و ادبای محترم روبرو ميشود به نظر من چندعامل وجوددارد اول اينکه براهنی چپ بود ولی باتوده ای ها بد بود
و وقتی به نقد شاعران حزبی مثل سياوش کسرايی می پرداخت دستگاه ژدانفی حزبی برعليه او فعالیت میکرد دوم اینکه رضابراهنی فارس نبود بلکه ترک بود واین برای بسیاری گران می امد که در زبان فارسی به چنان پایه ای از دانش برسد سوم اينکه او ترک بود ولی فارسی
می نوشت واين برای بسياری ازناسيوناليست های ترک قابل قبول نبود به همين خاطر درتمام نشرياتی که توسط اين گروه چاپ ميشود بندرت اسمی ازاو برده ميشود
---------------------------------------- رمان ها ---------------------------------------------
ازبراهنی هفت رمان چاپ شده است که مشهورترين انها اواز کشتگان رازهای سرزمين من
وازاده خانم ونويسنده اش
اواز کشتگان محمودشریفی قهرمان رمان اواز کشتگان ، استاددانشگاه ونویسنده مبارز است که باجمع اوری وارسال مدارک به خارج علیه رژیم شاه فعالیت می کند اکبرصداقت به عنوان نماینده دانشجویان وایشیق که ازعلیرضا نابدل گرته برداری شده است وچهره زیبا وخوش پرداخت اسماعیل ازسایر شخصیت های این رمان می باشد
رازهای سرزمین من این رمان پرفروشترین رمان براهنی است وچندبار تجدید چاپ شده است
قهرمان داستان حسین تنظیفی است که شاهد تروریک افسر امریایی بود وتا پیروزی انقلا ب
درزندان بود بعداز انقال دنبال یلفتن تهمینه خواهرزن تیمسار شادان است این تیمسار
از شخصیت سرتیپ مهرداد که رزمانی رئیس ساواک تبریز بود ودرشیراز دریک ماجرای جنسی کشته شد گرته برداری شده است . براهنی دراین رمان درارائه دوشخصیت حاجی جبار ودخترش شکوخه به موفقیتی چشمگیر دست می یابد دوتیپی که باانقلاب به سیاست روی می اورند یکی به قدرت می رسد ودیگری در خیابان ها به خاک می افتد .براهنی درپرداخت شخصیت شکوه تیپ وادمی رابه رمان فارسی معرفی می کند که نو زنده جاندار بوده و نشانه قدرت نویسنده می باشد. رازهای سرزمین من یکی از پرجمعیت ترین رمان های فارسی است
این رمان راوی واحدی نداشته وراویان متعدد در زمان ها ومکان های مختلف داستان را پیشمی برند
ازاده خانم ونویسنده اش

------------------------------- نقد های ادبی ---------------------------------------------------
براهنی ازسال ۱۳۴۰ شروع به نقدنویسی درباره شعر درمطبوعات ان زمان کرد ابتدا به نیما
شاملو فروغ اخوان رابه عنوان شاعران پیشرو مطرح کرد درعوض نقدهای شدیدی برعلیه
کسرایی سایه مشیری وتوللی شروع کرد او این چهارتن را به عنوان مربع مرگ نامگذاری کرد
این نقدها که ازسال ۴۰ تاکنون ادامه دارد درسه جلد کتاب طلا درمس دربیش از دوهزار صفحه
چاپ شده است ازاین نظر براهنی پرکارترین منتقد ادبی ایران می باشد
-------------------------------- برخی از تئوری های شعری وادبی ----------------------------
او بايک مقاله راه تازه ای در شعر معاصر گشود درمقاله به نام چرامن ديگر شاعر نيمايی نيستم
وخطاب به پروانه هااين موضوع راتئوريزه می کند
براهنی می گويد درشعر زبان موضوعيت پيدا می کند وبه عنوان موضوع اول واولويت اول با خود زبان است درشعر زبان نقش اصلی را بازی می کند وبه همين دليل ارجاعات خارجی رابه حداقل می رساند
دراین سال ها براهنی به زبانیت شعر وادبیت ادبیات می پردازد
چهار-پنچ سطراول شعر <دونه >است يعنی به ادم اهداشده است ازان به بعداستکه کشف ميشود
هربينشی ازامور درصورتيکه شگفت انگيز نباشد ،کاذب است . هنر بايد مايه شگفتی ادم باشد يابازيايی اش ياباغرابتش ياباناگهانی بودنش چيزی که به ادم ناگهان اهدا شده ،غريب شگفتی
انگيز وزيباست
وظیف ادبیات متجلی کردن ساخت های درونی ادم ها ست ادبیات قدرت خاصی دارد کسی که قلم راروی کاغذ می گذارد ومطلب می نویسد ،خود همین نوشتن مطلب ،کششی دارد که نویسنده را هم موقع نوشتن ،می سازد .درواقع این نویسنده است که به وسیله نوشته ،نوشته
می شود ،نه نوشته که به وسیله نویسنده .ایمن خیلی مهم است ،یعنی درواقع مفعول عمل نوشتن عملا جای فاعل را می گیرد ؛به جای اینکه نویسنده نوشته رابنویسد ،نوشته بلند میشود ونویسنده را می نویسد یعنی شکل می دهد به ذهن نویسنده . نوشتن یک عمل دیالکتیکی است سنتزی که از نویسنده ونوشته <تز وانتی تز > بوجود می اید از نویسنده وخواننده جلو می افتد وهردو ادم نویسنده وخواننده تغییر می کنند یعنی هردو به وسیله عمل نوشتن ونوشته در مقطع خلاقیت قرار می گیرند
------------------------------- شعر ها --------------------------------------------------
شکستن در چهارده قطعه نوبرای رويا وعروسی ومرگ
===============================
۱
باچشم سرخ فيل که ازروی برگ می گذرد
باکودک اتش گرفته رود قدسی
درايستگاه مرگ که اندام های مراتنهاتابهار اينده می خواهد
امروز درکمال شجاعت سپيده دم باريد
باچشم سرخ فيل که ازروی برگ می گذرد
باجنگلی به شکل سازهای بادی اتش که می وزد
بادست های کاهگلی که ازهند ،هند خجسته برمی خيزد فرياد می زتد
که من اگرچه همين نيزبا
وخواب ايستاده که توفان گنج نهفته رابرساند به سطح اب
ودر به روی پنچره من خسته
ساحل اززیرپای زنان می کشد عقب همه دردریا وچادرهابرروی موج ها
هم خانه گاهی باکوسه ها دراصطبل های نهان دراب ها
ونه همان که شایدرا می بینندویکی از انها که می جهد ازروی من
می گیرمش ببوسمش می خندد وغرق می شود
و چشم سرخ فیل که ازروی برگ می گذرد
نه بی با بی بانه بابی نه بانه با با
لا
===
حال که به نخجیر ایی ازکشمیر
شالی از دریا ایی با
حالی که به ان گودی بی ما ایی
وسیاه ایی خوابایی ازمخفیدر
حالی که ندانی کهنمی دانی نه ،دانی می دانی
باان لب بالابرگشته بالا
لالا لالا توغزاله لا
حالی که توبازوهاراخالی کردی ازخیل سودا
برگشتی به زبان پیش از بودن خود لا
باسینه مغروری مفرد سرشاری ازخود بی شیرازه لا لالا لا
: گریم تااونکشاند خودرا
مارابکشد خودرا نکشاند:
این را یک زنکودک عاشق پیش از خود مرگیدن او می گفت
KHERS MEHRBAN